Daarnaast bepaalt het omgevingsplan van de gemeente wat er op dat perceel mag staan: de maximale oppervlakte, de goot- en nokhoogte, de afstand tot de erfgrens en het aantal bouwlagen. Die regels verschillen per park en per gemeente en zijn in de praktijk bepalender dan de landelijke technische eisen.
Twee stelsels naast elkaar
| Besluit bouwwerken leefomgeving | Omgevingsplan van de gemeente | |
|---|---|---|
| Regelt | Technische eisen aan het bouwwerk | Wat er op dat perceel mag staan |
| Geldt | Landelijk | Per gemeente, vaak per park |
| Voorbeelden | Constructie, brandveiligheid, ventilatie, isolatie | Oppervlakte, hoogte, afstand tot de grens, aantal woningen |
| Waar te vinden | Wettekst, landelijk gelijk | Omgevingsloket, per adres op te zoeken |
Beide moeten kloppen. Een chalet dat technisch aan alle eisen voldoet maar tien vierkante meter groter is dan het omgevingsplan toestaat, is toch illegaal.
Wat de logiesfunctie betekent
Een recreatiewoning is in het Besluit bouwwerken leefomgeving een logiesfunctie: een gebouw voor kort verblijf door mensen die er geen hoofdverblijf hebben. Dat heeft een aantal gevolgen.
- Lichtere eisen aan isolatie en energieprestatie dan bij een woonfunctie. Dat verklaart waarom veel recreatiewoningen slecht geïsoleerd zijn: ze hoefden dat niet te zijn.
- Lichtere eisen aan daglicht, plafondhoogte en verblijfsoppervlakte.
- Brandveiligheid telt zwaarder. Rookmelders, vluchtroutes en de brandwerendheid tussen woningen zijn bij logies een aandachtspunt, zeker als woningen dicht op elkaar staan.
- Bij verbouwing gelden de eisen voor bestaande bouw, die lager liggen dan die voor nieuwbouw.
Wilt u de woning ooit als woonfunctie laten aanmerken, bijvoorbeeld bij een omzetting naar permanente bewoning, dan gelden de zwaardere eisen van de woonfunctie en kan de woning aanpassing vragen.
Wat het omgevingsplan doorgaans regelt
- Maximale oppervlakte: op veel parken 55 tot 90 m², soms met een aparte regel voor de berging.
- Goot- en nokhoogte: vaak 3 tot 3,5 meter goot en 5 tot 6 meter nok.
- Aantal bouwlagen: meestal één, soms met een kapverdieping.
- Afstand tot de erfgrens en tot de naastgelegen woning.
- Bebouwingspercentage van het perceel.
- Maximaal aantal recreatiewoningen op het park.
Deze regels vindt u per adres in het Omgevingsloket. Vraag ze op vóór u een woning koopt die u wilt uitbreiden, want een aanbouw die niet past, komt er niet.
Wanneer heeft u een vergunning nodig?
Sinds de Omgevingswet is de bouwvergunning gesplitst in twee delen: een technische toets en een toets aan het omgevingsplan. Voor een recreatiewoning geldt in grote lijnen:
- Nieuwbouw of vervanging: vergunning nodig, op beide onderdelen.
- Uitbreiding of aanbouw: vergunning nodig, tenzij het onder de vergunningvrije mogelijkheden valt. Let op: die vergunningvrije regels gelden vooral bij een woonfunctie op een gewoon perceel en zijn bij een recreatiewoning op een park doorgaans beperkt of uitgesloten in het omgevingsplan.
- Interne verbouwing zonder constructieve wijziging: meestal geen vergunning, wel moet het resultaat aan de technische eisen voldoen.
- Dakkapel, veranda, schuur: vaak vergunningplichtig op een park; vraag het na.
Naast de gemeente kan ook de parkeigenaar of de vereniging toestemming vragen, op grond van het parkreglement. Die toestemming staat los van de vergunning en u heeft beide nodig.
Wat er gebeurt bij bouwen zonder vergunning
De gemeente kan een last onder dwangsom opleggen om het bouwwerk te verwijderen of te legaliseren. Legaliseren achteraf kan, maar alleen als het bouwwerk binnen het omgevingsplan past; past het niet, dan is afbreken de uitkomst.
Bij verkoop is een niet-gelegaliseerde aanbouw een probleem: de notaris signaleert het, de koper wil het opgelost hebben, en een geldverstrekker financiert het niet mee. Koopt u een woning met een aanbouw, vraag dan de vergunning op en vergelijk de tekening met wat er staat.
Verplaatsbare woningen en stacaravans
Een stacaravan of een verplaatsbaar chalet is juridisch vaak geen bouwwerk maar een kampeermiddel. Dat scheelt in de vergunningplicht, maar het kost u aan de andere kant: geen inschrijving als onroerend goed, moeilijker te financieren, en een kortere levensduur.
Zodra zo'n woning op een fundering staat en vast is aangesloten, kan de gemeente hem alsnog als bouwwerk aanmerken. Het onderscheid is in de praktijk niet altijd scherp; vraag bij twijfel om een schriftelijk oordeel.
Wat u praktisch doet
- Zoek het adres op in het Omgevingsloket en lees welke regels op dat perceel gelden.
- Vraag de gemeente om schriftelijke bevestiging van het toegestane gebruik en de maatvoering.
- Vraag het parkreglement op; daar staan vaak strengere eisen dan in het omgevingsplan.
- Vraag bij een bestaande woning de vergunningen van eerdere verbouwingen op.
- Laat een bouwkundige de woning keuren voordat u biedt.
In het kort
- Sinds 2024 geldt het Besluit bouwwerken leefomgeving, niet meer het Bouwbesluit.
- Een recreatiewoning valt onder de logiesfunctie, met lichtere isolatie-eisen.
- Het omgevingsplan bepaalt oppervlakte, hoogte en afstand tot de grens.
- Nieuwbouw en uitbreiding zijn vrijwel altijd vergunningplichtig.
- De parkeigenaar kan daarnaast eigen toestemming eisen.
- Een niet-gelegaliseerde aanbouw blokkeert de verkoop.
Peildatum 1 januari 2026. Gemeentelijke regels verschillen sterk; raadpleeg het Omgevingsloket voor het exacte adres. Meer in de landgids Nederland.
