Het kabinet heeft in 2026 het plan losgelaten om gemeenten via een landelijke instructieregel te verplichten permanente bewoning toe te staan. In plaats daarvan komt er uiterlijk eind 2026 een landelijk handelingskader dat gemeenten richting geeft, zonder ze te binden.
Wat is er in 2026 veranderd?
Het oorspronkelijke voorstel was ingrijpend: gemeenten zouden verplicht worden permanente bewoning tien jaar toe te staan voor bewoners die al op of vóór 16 mei 2024 op een park woonden. Dat voorstel is niet doorgegaan. De minister achtte de regeling niet uitvoerbaar en niet passend bij de grote verschillen tussen vakantieparken; het struikelblok zat vooral in de uitvoering van de huurtoeslag.
Wat er nu gebeurt: het Rijk maakt afspraken met gemeenten en werkt uiterlijk eind 2026 een landelijk handelingskader uit. Dat kader geeft gemeenten houvast bij hun eigen beleid, maar verplicht ze tot niets. De beslissing blijft dus lokaal, en dat is precies waarom de situatie per gemeente en per park zo verschilt.
Voor u als koper betekent dit: reken niet op een komende landelijke regeling die uw situatie legaliseert. Koop alleen als het nú geregeld is.
De drie routes waarop het wél mag
1. Het omgevingsplan staat wonen toe
Dit is de enige route die echt zekerheid geeft. Een aantal gemeenten heeft parken of delen daarvan omgezet naar een woonbestemming, meestal als onderdeel van een herontwikkeling waarbij het park zijn recreatieve functie verliest. Staat er in het omgevingsplan "wonen", dan mag u er wonen, kunt u zich inschrijven in de Basisregistratie Personen en is de woning gewoon een woning. De prijs weerspiegelt dat overigens: zo'n woning kost al snel het dubbele van een vergelijkbare recreatiewoning.
Controleer dit zelf op het Omgevingsloket door het adres in te voeren; vertrouw niet op de brochure van de verkoper.
2. Een persoonsgebonden omgevingsvergunning
De gemeente kan één persoon toestemming geven om af te wijken van het omgevingsplan. Die vergunning is persoonsgebonden: hij geldt voor u, op dat adres, en gaat niet over op een koper of erfgenaam. Verkoopt u de woning, dan begint de volgende bewoner weer op nul.
3. Een persoonsgebonden gedoogbeschikking
Hierbij zegt de gemeente toe niet te handhaven tegen één specifieke persoon op één adres. Dat is een gunst, geen recht: de beschikking kan worden ingetrokken en vervalt bij verhuizing of overlijden. Veel gedoogbeschikkingen zijn destijds afgegeven aan mensen die er vóór een bepaalde peildatum al woonden; nieuwe worden zelden verstrekt.
Waar mag het in de praktijk?
Er bestaat geen landelijke lijst van gemeenten waar permanent wonen in een recreatiewoning is toegestaan, en elke lijst die u online vindt is een momentopname. Wel is er een patroon:
- Gemeenten met veel oudere parken op eigen grond, vaak in Gelderland, Overijssel, Drenthe en Zeeland, hebben vaker gedoogbeleid of losse persoonsgebonden beschikkingen.
- Gemeenten met een sterke toeristische sector, zoals de Veluwse recreatiegemeenten en de kustgemeenten, handhaven juist streng, omdat permanente bewoning het toeristische aanbod uitholt.
- Herontwikkelde parken waar het omgevingsplan is gewijzigd naar wonen, zijn de enige plek waar het structureel goed geregeld is. Vraag de makelaar om het besluit, niet om een toezegging.
De enige betrouwbare route is: adres opzoeken in het omgevingsplan, en daarna bellen met de gemeente en vragen of er voor dat adres een vergunning of beschikking loopt. Zet het antwoord schriftelijk vast.
Wat gebeurt er als u het toch doet?
Handhaving verloopt via een last onder dwangsom. De gemeente stelt vast dat u er woont (vaak via de Basisregistratie Personen, energieverbruik of een controle ter plaatse), geeft u een termijn om het gebruik te staken, en legt daarna een dwangsom op. Bedragen van € 5.000 tot € 25.000 zijn gangbaar, soms per maand dat de overtreding voortduurt, met een maximum.
Daarnaast lopen er praktische zaken vast: u kunt zich niet inschrijven op het adres, wat gevolgen heeft voor uw zorgverzekering, toeslagen, DigiD-post en de aanvraag van een paspoort. Een hypotheekverstrekker kan het als contractbreuk zien. En bij verkoop moet u een koper vinden die met dezelfde beperking wil leven. Meer daarover in wat gebeurt er als ik er toch permanent ga wonen.
Waar u op let bij de koop
- Het omgevingsplan voor dat exacte adres, opgezocht in het Omgevingsloket.
- Een lopende vergunning of beschikking, en of die persoonsgebonden is. Persoonsgebonden betekent: niet overdraagbaar aan u.
- Het parkreglement: ook als de gemeente niet handhaaft, kan de exploitant permanente bewoning verbieden. Zie wat staat er in het parkreglement.
- De grond: eigen grond of erfpacht van de exploitant. Erfpacht met een korte looptijd maakt de woning slecht financierbaar en slecht verkoopbaar.
- Het handhavingsbeleid van de gemeente: vraag of er de afgelopen jaren op dat park is gehandhaafd.
In het kort
- Permanent wonen mag alleen als het omgevingsplan het toestaat, of met een persoonsgebonden vergunning of gedoogbeschikking.
- De landelijke instructieregel die gemeenten zou verplichten, is in 2026 losgelaten; er komt uiterlijk eind 2026 een niet-bindend handelingskader.
- Een gedoogbeschikking is een gunst voor één persoon, geen recht, en gaat niet mee bij verkoop.
- Er is geen landelijke lijst van gemeenten; zoek het adres op in het Omgevingsloket en bel de gemeente.
- Bij overtreding volgt een last onder dwangsom, en u kunt zich niet inschrijven op het adres.
Peildatum 1 september 2026. De uitwerking van het landelijke handelingskader loopt nog; gemeentelijk beleid verschilt en verandert. Controleer het omgevingsplan en het beleid van de gemeente voordat u koopt.
