Toename van permanente bewoning op vakantieparken in Nederland

Bijna 60.000 mensen staan ingeschreven op een adres op een Nederlands vakantiepark, en sinds 3 juli 2026 is de landelijke regel die hun positie zou vastleggen van tafel. Het kabinet ziet af van de aangekondigde instructieregel en maakt in plaats daarvan werkafspraken met gemeenten. Tot het bijbehorende handelingskader er is, uiterlijk eind 2026, is gemeenten gevraagd terughoudend te zijn met handhaven.

Voor wie een recreatiewoning koopt is dat geen bestuurlijk detail. Het bepaalt wie er naast u woont, of het park over vijf jaar nog een verhuurpark is, en of een geldverstrekker uw woning als onderpand accepteert.

Hoeveel mensen het zijn

Het CBS houdt de inschrijvingen bij in het dashboard Zicht op Vakantieparken, in opdracht van het ministerie. De reeks loopt zo:

Dat is een groei van ongeveer negenduizend mensen in zes jaar. Fors, maar minder explosief dan het woord "toename" doet vermoeden: de curve vlakt af, en tussen begin 2024 en april 2025 kwamen er nog een paar honderd bij.

Wie het zijn, wijkt af van het landelijke beeld. Op 1 april 2025 was 26% van de ingeschrevenen 65 jaar of ouder, tegen 21% van de hele bevolking, en woonde 28% alleen, tegen 25% in 2019. Het is dus geen park vol jonge gezinnen dat een woning zoekt; het zijn vaker oudere alleenstaanden.

Waarom mensen er wonen

• Prijs. Een chalet op huurgrond kost een fractie van een rijtjeshuis. Wie geen hypotheek krijgt of geen huurwoning kan vinden, komt hier uit.
• Overbrugging. Een scheiding, een verbouwing, een baan in de regio. Wat als tijdelijk begint, duurt vaak jaren.
• Arbeidsmigratie. Het CBS zag het aandeel bewoners dat kort in Nederland is scherp stijgen; op sommige parken is huisvesting van werknemers de feitelijke exploitatie geworden.
• Keuze. Een deel woont er bewust: rustig, groen, ruim, en met een woonlast die in een pensioen past.

Die vier groepen vragen om verschillend beleid, en dat is precies waarom de ene landelijke regel het niet werd.

Wat er op 3 juli 2026 veranderde

De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening had een instructieregel aangekondigd die gemeenten zou verplichten bestaande bewoning tien jaar toe te staan. Dat voorstel is ingetrokken: het bleek slecht uitvoerbaar door de verwevenheid met de huurtoeslag en bood te weinig ruimte voor de zeer uiteenlopende situaties op parken.

Wat ervoor in de plaats komt:

1. Landelijke werkafspraken met gemeenten, uiterlijk eind 2026 uitgewerkt tot een handelingskader.
2. Uitgangspunt dat bewoners niet zomaar op straat belanden. De gemeente onderzoekt eerst of bewoning gelegaliseerd kan worden.
3. Kan dat niet, dan begeleiding naar andere woonruimte, niet enkel een last onder dwangsom.
4. Handhaven blijft mogelijk bij ondermijnende criminaliteit, ernstige overlast of andere zwaarwegende omstandigheden.
5. Tot die tijd terughoudendheid, met dezelfde uitzonderingen.

Let op wat hier niet staat. Er is geen recht op permanente bewoning ontstaan, geen peildatum die iedereen legaliseert, en geen landelijke lijst met parken waar het mag. De bevoegdheid ligt onverkort bij de gemeente, in het omgevingsplan. Zie de regels voor recreatiebestemmingen.

Wat dit betekent als u koopt

De trend werkt twee kanten op, en welke kant het voor u opgaat hangt af van wat u met de woning wilt.

Als u er zelf wilt wonen

Terughoudende handhaving is geen toestemming. Drie dingen die kopers door elkaar halen:

• Inschrijving in de Basisregistratie Personen is geen vergunning. De gemeente moet u inschrijven waar u feitelijk verblijft; datzelfde adres kan de volgende dag de basis zijn voor een handhavingstraject.
• Een gedoogbeschikking is meestal persoonsgebonden. Ze geldt voor de huidige bewoner, niet voor de woning, en vervalt bij verkoop. Wat de verkoper mag, mag u daarom niet automatisch ook.
• Zonder toegestane bewoning geen Nationale Hypotheek Garantie. Die geldt alleen als permanent wonen volgens het omgevingsplan is toegestaan. Een recreatiehypotheek gaat tot ongeveer 70% van de waarde, tegen een opslag en zonder renteaftrek.

Vraag de gemeente schriftelijk om het standpunt voor dat specifieke adres, vóór het tekenen. Zie wat er gebeurt als u er toch gaat wonen en welke parken het wel toestaan.

Als u wilt verhuren

Hier is permanente bewoning op het park meestal een risico, geen kans. Een park dat langzaam volloopt met vaste bewoners verliest zijn verhuurkarakter: de receptie verdwijnt, het zwembad gaat dicht, de bezetting in de zomerweken zakt, en het gemiddelde weektarief zakt mee. Tegelijk lopen de parkbijdragen door.

Kijk daarom niet alleen naar uw eigen woning maar naar het park als geheel. Een park met tachtig procent verhuur en een gezond onderhoudsfonds is een ander product dan hetzelfde park met veertig procent vaste bewoners en een geschorste vergunning.

Als het park wordt getransformeerd

Gemeenten die parken omzetten naar reguliere woonwijken maken de woningen in één klap financierbaar, en dat is doorgaans terug te zien in de waarde. Zo'n traject duurt jaren en loopt via het omgevingsplan, dus koop nooit op een aankondiging: koop op een vastgesteld plan of op de bestaande situatie.

Waar het speelt

De meeste ingeschrevenen wonen in Gelderland, met ongeveer tienduizend personen, gevolgd door Noord-Brabant met ruim negenduizend en Overijssel met ruim zevenduizend. Dat zijn ook de provincies met de meeste parken; in de Randstad speelt het nauwelijks.

Afgezet tegen het inwoneraantal ontstaat een ander beeld. Noord-Beveland staat bovenaan met ongeveer 746 ingeschrevenen per tienduizend inwoners, gevolgd door Baarle-Nassau met 670 en Ommen met 640. In absolute aantallen is Ommen de grootste met 1.230 personen.

De tabel hieronder geeft dat relatieve cijfer voor alle gemeenten bij de meting over 2024. Nul betekent niet altijd nul bewoners, maar dat het CBS er geen vakantieparkadressen telt of het aantal te klein is om te publiceren.

Gebruik die kolom als eerste filter. Een gemeente met een hoog cijfer heeft de discussie al gevoerd en heeft doorgaans vastgesteld beleid; een gemeente met een laag cijfer moet nog beginnen, en daar is de uitkomst het minst voorspelbaar.

Zes vragen die u stelt voordat u tekent

1. Wat staat er in het omgevingsplan over het gebruik van dit adres?
2. Lopen er handhavingstrajecten op dit park, en hoeveel?
3. Is er een gedoogbeschikking, op naam van wie, en vervalt die bij overdracht?
4. Hoeveel van de woningen op het park zijn permanent bewoond, volgens de gemeente en volgens de parkbeheerder?
5. Wat zegt de parkakte of het huishoudelijk reglement over wonen, en wie handhaaft dat?
6. Accepteert een geldverstrekker dit object, ook als u contant koopt? Uw koper heeft straks hetzelfde probleem.

Wat de komende jaren waarschijnlijk gebeurt

De woningmarkt levert de vraag en die verdwijnt niet. Tegelijk is de landelijke lijn nu: eerst kijken of het gelegaliseerd kan worden, en anders begeleiden. Dat wijst richting meer maatwerk per park, meer transformaties van hele parken, en minder losse handhaving op individuele bewoners. Het handelingskader dat eind 2026 klaar moet zijn, bepaalt hoeveel richting gemeenten daarbij krijgen. Zie ook de politieke discussie hierover.

Voor de koper verandert dat de vraag. Niet meer: mag ik hier wonen. Maar: wat is dit park over tien jaar, en heeft de gemeente daar een plan voor.

In het kort

• Bijna 60.000 mensen stonden op 1 april 2025 ingeschreven op een vakantiepark, 18% meer dan in 2019.
• De groei vlakt af; tussen begin 2024 en april 2025 kwam er nog een paar honderd bij.
• Bewoners zijn ouder en vaker alleenstaand dan gemiddeld: 26% is 65-plus.
• De landelijke instructieregel is op 3 juli 2026 ingetrokken; er komen werkafspraken met gemeenten.
• Tot uiterlijk eind 2026 wordt terughoudend gehandhaafd, behalve bij overlast en criminaliteit.
• Inschrijving in de BRP is geen toestemming, en een gedoogbeschikking gaat meestal niet mee bij verkoop.
• Zonder toegestane bewoning geen NHG, en een recreatiehypotheek gaat tot ongeveer 70%.
• Gelderland telt de meeste bewoners; Noord-Beveland, Baarle-Nassau en Ommen relatief de meeste.

Peildatum 1 september 2026. Cijfers uit CBS Zicht op Vakantieparken, metingen 1 januari 2024 en 1 april 2025. Beleid verschilt per gemeente; vraag altijd het standpunt voor het specifieke adres. Meer in de landgids Nederland.