Het woningtekort in Spanje heeft een nieuwe en nogal ongemakkelijke boosdoener: het elektriciteitsnet zelf.
Het chronische woningtekort in Spanje kent geen tekort aan usual suspects – planningsvertragingen, tekorten aan arbeidskrachten, trage stedelijke ontwikkeling – maar het nieuwste knelpunt komt van een onverwachte plek: het elektriciteitsnet. Volgens de elektriciteitssectorvereniging Aelec werd 43% van alle verzoeken om nieuwe woningbouwprojecten in 2024 op het elektriciteitsnet aan te sluiten afgewezen vanwege capaciteitsgebrek. Ja, bijna de helft.
Een verzadigd elektriciteitsnet wordt geconfronteerd met een huizencrisis
Marta Castro, directeur regelgeving van Aelec, omschreef de cijfers als “een beetje alarmerend” en merkte op dat het distributiesysteem op ruim 87% van de capaciteit draait. Promoters hebben verzoeken ingediend die goed zijn voor zo’n 6,4 GW aan nieuwe vraag: 1,3 GW goedgekeurd, 1,6 GW in behandeling en ongeveer 3 GW zit feitelijk in het ongewisse.
Belangrijk is dat ontwikkelaars, zegt Castro, niet weglopen: “Het probleem is niet de onwil van de promotoren, maar dat het netwerk geen capaciteit heeft.”
Voor een land dat de woningbouw probeert te stimuleren om de stijgende prijzen te verzachten, is dit niet ideaal.
Grote elektrificatie-ambities, kleine draden
Het Spaanse streven om woningen te elektrificeren stuit op de distributielimieten. Volgens een nieuwe studie van Aelec-Deloitte zijn woningen verantwoordelijk voor 18% van het nationale energieverbruik en 8% van de uitstoot, maar moet de woningsector zijn jaarlijkse emissiereductietempo verdrievoudigen om de doelstellingen voor 2030 te halen.
Verwarming en koeling blijven de grootste energievreters, en meer dan de helft van de systemen draait nog steeds op fossiele brandstoffen. Warmtepompen worden verdedigd als de efficiënte oplossing, maar elektrificatie werkt alleen als er, nou ja… elektriciteit is.
De regering plant meer investeringen, maar de tijd dringt
Het Ministerie voor de Ecologische Transitie heeft initiatieven aangekondigd om de netwerkinvesteringen te verhogen ter ondersteuning van de industrie, datacentra, transport en stedelijke ontwikkeling. Ondertussen streeft het nieuwe Nationale Gebouwrenovatieplan (PNRE 2026-2030) naar 1,57 miljoen diepgaande renovaties tegen 2030 en een reductie van 25% in de uitstoot van woningen.
Maar Deloitte wijst op een ander obstakel: elektriciteit is voor Spaanse huishoudens nog steeds 2,5 keer duurder dan gas, grotendeels als gevolg van belastingen en heffingen – nauwelijks een stimulans om over te stappen.
Waarom dit ertoe doet
Spanje heeft meer woningen nodig, maar ontwikkelaars kunnen niet bouwen wat ze niet kunnen verbinden. Zonder snelle upgrades en aanpassingen van de regelgeving dreigt het land een “knelpunt op het elektriciteitsnet” toe te voegen aan de toch al lange lijst van problemen op de huizenmarkt.
